I.1 Cấu trúc của nguyên tử:
Một nguyên tử bao gồm một hạt nhân mang điện tích dương và xung quanh bề mặt có một hay nhiều hạt mang điện tích âm, những hạt mang điện tích âm này được gọi là electron. Số điện tích dương bằng với số điện tích âm, nên bình thường nguyên tử không mang điện tích (hay trung hòa điện tích). Khối lượng của hạt nhân chiếm hầu hết khối lượng của nguyên tử, còn khối lượng của các electron chỉ bằng 1/1836 lần khối lượng của hạt nhân nhẹ nhất (đó là hạt nhân Hydrogen).
| Loại hạt | Điện tích | Khối lượng |
| Proton | +1 | 1.00728 |
| Neutron | 0 | 1.00867 |
| Electron | -1 | 0.000549 |
Bảng 1.1: Các hạt cơ bản của nguyên tử
Tuy chiếm phần lớn khối lượng của nguyên tử nhưng kích thước của nó rất nhỏ so với kích thước tổng thể của nguyên tử. Bán kính nguyên tử khoảng từ 1 – 2,5 Å, trong khi đó hạt nhân chỉ vào khoảng 10-5 Å. Chúng ta có thể hình dung rằng nếu nguyên tử có kích cỡ bằng trái đất thì hạt nhân của nó chỉ có đường kính khoảng 200 feet và có thể chuyển động dễ dàng trong một sân vận động nhỏ.
Hạt nhân của nguyên tử chứa Proton và Neutron. Proton và Neutron có khối lượng gần bằng nhau nhưng chúng khác nhau về điện tích. Hạt Neutron không mang điện tích, hạt Proton mang điện tích dương và cân bằng điện tích với các hạt electron. Bảng 1.1 đưa ra danh sách điện tích của các hạt cơ bản và khối lượng của chúng theo đơn vị khối lượng nguyên tử. Đơn vị khối lượng nguyên tử (amu) được định nghĩa là bằng chính xác 1/12 khối lượng nguyên tử Carbon có 6 proton và 6 neutron trong hạt nhân. Với tỉ lệ này thì proton và neutron sẽ có khối lượng như nhau, nhưng không chính xác và gần bằng 1 (amu).
Số proton trong hạt nhân của một nguyên tử được biết đến như là nguyên tử số, Z. Nó bằng với số electron xung quanh hạt nhân, bởi vì nguyên tử trung hòa về điện. Số khối của một nguyên tử bằng tổng số hạt: Proton và neutron
Khi 2 nguyên tử liên kết hóa học với nhau, thì mỗi nguyên tử sẽ liên kết với các electron ngoài cùng của nguyên tử kia. Do đó, các electron ngoài là yếu tố quan trọng thể hiện những tính chất hóa học của nguyên tử. Các hạt neutron trong hạt nhân thì ít có ảnh hưởng đến tính chất hóa học của nguyên tử. Còn các hạt proton thì quan trọng trong việc xác định có bao nhiêu electron xung quanh hạt nhân của nguyên tử.
Tất cả nguyên tử có cùng nguyên tử số (Z) thì có tính chất hóa học giống nhau và được xếp vào một nhóm nguyên tố hóa học giống nhau. Mỗi nguyên tố hóa học đều có tên riêng của chính nó và được ký hiệu từ 1 đến 2 ký tự (thường được suy ra từ tên tiếng anh hoặc latin).
Ví dụ:
Ký hiệu nguyên tố Carbon là C
Ký hiệu nguyên tố Calcium là Ca
“Nguồn: Chemical Principles/Richard-Harry-Gibert
Dịch: Shymart”